Antioxidanten en Vrije radicalen

Vrije radicalen zijn atomen die één elektron missen.

Ze zijn op zoek naar een elektron om weer in evenwicht te komen.
De vrije radicalen zijn zeer agressief en zijn in staat om elektronen te stelen uit andere atomen van lichaamseigen moleculen. Ze zijn verantwoordelijk voor schade aan cellen, zelfs voor schade aan het DNA in onze celkernen. Hierbij kan gedacht worden aan de rol die vrije radicalen spelen bij chronische degeneratieve aandoeningen.

Xanthonen zijn stoffen die in staat zijn om aan vrije radicalen elektronen af te staan zonder zelf uiteen te vallen.

Antioxidanten zijn belangrijk voor de gezondheid. Anti-oxidanten beletten dat Vrije radicalen schade aanrichten en helpen ongewenste oxidatie te voorkomen in ons lichaam. Lichamelijke veroudering, schade aan huid en bindweefsels blijken het gevolg te zijn van vrije radicalen. Anti-oxidanten kunnen veroudering vertragen. Antioxidanten zitten in bepaalde Voeding (o.a knoflook, broccoli, kruiden) en in Supplementen (o.a Omega vetzuren, Vitamine A, B6, C, E, Taurine, Mineralen als Zink en Selenium).

Oxidatie en Zuurstof

In alle biologische processen speelt zuurstof een dubbele rol. Aan de ene kant is het een onmisbaar element voor leven. Aan de andere kant is zuurstof verantwoordelijk voor bijna alle afbraakprocessen. Om dit te illustreren de volgende voorbeelden:
ijzer van een verroeste spijker is een verbinding aangegaan met zuurstof; de spijker oxideert en gaat in kwaliteit achteruit
verbranding van een stuk hout is een verbinding tussen hout en zuurstof, waarbij warmte (vuur) en afbraak (as) ontstaan. De verbranding van voedingsstoffen in onze lichaamscellen is een afbraakproces van voedingsstoffen, waarbij zuurstof nodig is en energie (warmte) ontstaat. Er is sprake van gewenste oxidatie. Het roesten van een spijker is ongewenste oxidatie. Naast zuurstof zijn er tal van andere elementen met oxidatie-eigenschappen. Het is belangrijk dat ongewenste oxidatieprocessen zoveel mogelijk vermeden worden. Ongewenste oxidatie van bijvoorbeeld vetzuren in ons lichaam zorgt niet alleen voor afbraak van de vetzuren, maar laat ook vrije radicalen ontstaan.

Vrije radicalen


Vrije radicalen zijn kleine, uiterst actieve, agressieve deeltjes die veel schade kunnen aanrichten. Bij alle gewenste en ongewenste oxidatieprocessen in ons lichaam ontstaan deze schadelijke deeltjes. De vorming van vrije radicalen in ons lichaam kan het gevolg zijn van:
normale celdeling
het afweersysteem
het ontgiftingssysteem.Van buiten af staat ons lichaam bloot aan vrije radicalen door o.a. straling, luchtverontreiniging, synthetische toevoegingen in voedsel, lichamelijke overbelasting, stress, zware metalen etc.


Vrije radicalen: gevolgen

Lichamelijke veroudering is in principe een gevolg van schade door vrije radicalen. Dat onze huid minder elastisch wordt is een gevolg van schade door vrije radicalen aan huid en bindweefsels. Het is te vergelijken met een elastiekje dat brokkelig wordt en vergaat als het in de zon heeft gelegen. Er is uit verschillende onderzoeken naar voren gekomen dat veroudering mede het gevolg lijkt te zijn van overmatige activiteit van vrije radicalen. Mensen die roken en veel aan de zon hebben bloot gestaan, krijgen eerder rimpels door een grotere hoeveelheid aan schadelijke vrije radicalen. Ook andere aandoeningen, zoals reuma, hart- en vaatziekten, tumoren, pigmentvlekken en staar, lijken mede toe te schrijven te zijn aan schade door vrije radicalen c.q. overmatige vrije radicalen activiteit.

Vrije radicalen en oxidatie

Op twee manieren verdedigt ons lichaam zich tegen overmatige belasting van vrije radicalen.
Enerzijds beschikt het over vrije radicalen vangers. Dit zijn enzymen die ons lichaam produceert om vrije radicalen aan zich te binden en daardoor onschadelijk te maken (bv. catalase, glutathion en SOD (super oxide dismutase).
Anderzijds kan het lichaam beschikken over anti-oxidanten. Dit zijn stoffen die in onze voeding voorkomen en ongewenste oxidatie en daarmee ongewenste vrije radicaalvorming kunnen voorkomen. Sommige van deze voedingsfactoren beschikken over vrije radicalen vangende eigenschappen.

Anti-oxidanten voorkomend in voedingsstoffen zijn o.a:
knoflook
pijnboombast
broccoli.

Vrije radicalen vermijden

Een overschot aan vrije radicalen kun je vermijden door zo min mogelijk:
straling (overmatig zonlicht, zonnebank, radio-activiteit e.d.)
luchtverontreiniging en tabaksrook
lichaamsvreemde stoffen in voeding (synthetische kleurstoffen, zware metalen) en
stress (lichamelijk en geestelijk).
oxidatie van voeding door te zorgen voor voldoende anti oxidanten.
onvolwaardige voeding te gebruiken.

Anti oxidanten Supplementen


Het is raadzaam om naast de voeding ook een anti-oxidanten complex te gebruiken. Een anti-oxidant staat niet op zichzelf; alleen samen met andere anti-oxidanten en hulpstoffen vindt bescherming tegen vrije radicalen plaats. Veel merken hebben samenstellingen c.q. complexen van onderstaande stoffen.
Vitamine C: anti-oxidant en ontgifter van zware metalen
Vitamine E: voorkomt celbeschadigingen door vetzuren te beschermen tegen oxidatie: vrije radicalen vanger.
Bèta-caroteen: anti-oxidant en vrije radicalen vanger, beschermt tegen (UV) straling
Vitamine A: beschermt celmembraam en slijmvliezen
Glutathion: belangrijke factor tegen radicaalbelasting
Vitamine B 6: actief in meer dan 50 enzymatische reactie
Vitamine B 2: helpt glutathion te reduceren.
Koper: vangt radicalen in alle cellen van het lichaam
Mangaan: wordt minder aangemaakt naarmate men ouder wordt
Selenium en Zink: helpen tegen belasting vrije radicalen.
Taurine: aminozuur en sterk anti-oxidant (o.a. bij chloor-radicalen en cholesterol).
Kruiden: Groene thee extract, Ginkgo Biloba, Mariadistel, Aziatische Waternavel
Bioflavonoiden (ook wel vitamine P genoemd)


Bioflavonoïden

Antioxidant-Bioflavonoïden zijn plantaardige stoffen die een rol spelen bij het voorkomen van hart- en vaatziekten en zijn voor het behoud van gezonde bloedvatwanden. Ze beschermen en versterken de vaatwanden en verlagen een te hoog cholesterolgehalte in het bloed. Bioflavonoïden verhogen het effect van vitamine C in het lichaam. In de natuur komt vitamine C altijd voor in combinatie met bioflavonoïden (bijv. citrusvruchten). Bioflavonoïden zijn nuttig bij vele problemen, w.o. spataderen, open benen, aambeien en sportblessures. Ook kunnen ze abnormale bloedstollingen voorkomen, ontstekingen remmen en staar helpen voorkomen.


Bronnen en/of referenties
Gilstar, M. Kruidenvademecum. Kosmos
Bisset, H. Herbal drugs and phytopharmaceuticals
Orthovisie - Diverse artikelen

Cholesterol

Gezond eten doet uzelf!

Wat is het probleem?
Teveel mensen sterven vroegtijdig aan hart- en vaatziekten en kanker!

De oorzaak wordt gevormd door de drie belangrijkste gezondheidsrisico’s, te weten:
Verhoogd cholesterol: verhoogt de kans op hart- en vaatziekten
Slechte spijsvertering: veroorzaakt darmklachten
Overgewicht: veroorzaakt o.a. Diabetes (type 2)

Waarom is het een probleem?
U kent vast het gezegde: "Gezonde mensen hebben vele wensen, zieke mensen slechts één'!" Het klinkt als tegeltjeswijsheid, totdat u er zelf mee wordt geconfronteerd. Veel mensen hebben er weinig voor over om niet ziek te worden, maar hebben er alles voor over om beter worden. Waarom? Ervoor zorgen dat u (onnodig) ziek wordt voorkomt ontzettend veel stress en problemen. Klinkt logisch toch? Gelukking beseffen steeds meer 'gezonde' mensen dit simpele principe. U ook?

Maar ik voel met nog gezond, dus ik heb geen probleem!
Gezondheid is een groot goed dat we moeten koesteren. Net zo goed dat we ervoor zorgen dat onze auto in conditie blijft, moeten we er ook voor zorgen dat ons lichaam in conditie blijft. U kunt (als voorbeeld) met uw auto net zo lang doorrijden tot dat de motor vastloopt, maar het heeft daarna weinig zin om de motor van nieuwe olie te voorzien. Het kwaad is dan al geschied. Met drastische maatregelen is de motor soms nog te repareren, maar in de meeste gevallen is er, ondanks de herstelwerkzaamheden, sprake van blijvende schade. Voorzie uw lichaam dus tijdig van verse ‘olie’.

Wat is de oorzaak?
Onze levenstijl en voeding zijn van grote invloed op ons welbevinden. Daarnaast legt onze samenleving enerzijds een steeds zwaardere belasting op onze schouders en anderzijds bevat ons voedsel steeds minder essentiele vitamen, mineralen en met name vezels. Als gevolg hiervan is er geen balans meer in ons dagelijks leven. Factoren als (te veel) roken, drinken van (te veel) alcohol, weinig lichaamsbeweging, veel stress en onvoldoende nachtrust zorgen er daarnaast voor dat we ons lichaam langzaam maar zeker uitputten.

Wat is het gevolg?
Steeds meer mensen hebben last van overgewicht (zelf kinderen op jonge leeftijd). We worden geconfronteerd met een verhoogd cholesterol waardoor onze aderen langzaam maar zeker dichtslibben. We ervaren een verminderde levenskwaliteit, zijn vaker moe, voelen ons minder fit en uiteindelijk lopen we een (sterk) verhoogd risico om vroegtijdig te overlijden aan wat in de volksmond ‘welvaartziekten’ wordt genoemd. Uw cholesterol verlagen is een belangrijke stap om uw gezondheid te verbeteren.

Daar komt bij dat de gezondheidszorg jaarlijks miljarden euro’s kost om ziektes te genezen. Daar betalen wij allemaal voor een belangrijk deel aan mee. Al zou maar een klein percentage van deze ziektes kunnen worden voorkomen, dan bespaart dit u en de maatschappij niet alleen veel geld, het biedt u een veel hogere levenstandaard omdat u niet (onnodig) ziek bent geworden. Ook mensen die steeds bewust geleefd hebben en daarom denken dat ze gezond oud worden kunnen zich behoorlijk bedrogen voelen, als ze plotseling ernstig ziek worden of een grote kans lopen om vroegtijdig te overlijden, want sommige welwaartziektes zijn sluipmoordenaars!

Wat gebeurt er bij een te hoog cholesterol?

Wanneer het cholesterolgehalte in het bloed te hoog is, zet deze zich vast op de aderwanden. Veel aanslag door een hoge cholesterol doet de aders verharden. Na een tijdje verstoppen deze volledig, waardoor er geen zuurstofrijk bloed naar het hart getransporteerd kan worden. Dit leidt natuurlijk tot een hartaanval of, wanneer een ader naar de hersenen verstopt geraakt, tot een herseninfarct.

Het hele proces werkt ongeveer op deze manier: als er teveel LDL in het bloed aanwezig is, kan de VLDL niet alle LDL transporteren, waardoor LDL deeltjes vrij in het bloed bewegen. HDL heeft als taak om LDL uit het bloed te verwijderen, maar omdat er teveel LDL in het bloed aanwezig is, kan de HDL niet alles "opruimen".

Er blijven dus deeltjes LDL zich vrij in het bloed bewegen. Vrije radicalen doen de LDL oxideren, net zoals lucht voedsel doet bederven. De geoxideerde LDL deeltjes zetten zich vast op de aderwand, waar ze aanslag vormen. De triglyceriden doen hier nog een schepje bovenop en zetten zich ook vast op de aderwand.

De aanslag verkalkt, waardoor de aderwand hard en onflexibel wordt. Hoe hoger het cholesterol gehalte in het bloed, hoe sneller er aanslag gevormd wordt, hoe sneller de aders verkalken.

Mogelijke ziektes door een te hoge cholesterol.

Na een tijd is er zoveel aanslag in de aders aanwezig, dat het hart harder moet pompen om het zuurstofrijke bloed doorheen het volledige lichaam te transporteren. Het resultaat is dat de bloeddruk de hoogte ingaat.

Wanneer er niets wordt gedaan aan het hoge cholesterol gehalte in het bloed, blijven de aders dichtslibben. Plotseling kan er helemaal geen bloed meer door de ader getransporteerd worden. Hierdoor wordt het hart afgesloten van bloed, wat leidt tot een hartaanval. Wanneer de hersenen, door een verstopte ader, niet meer van bloed voorzien worden, spreekt men van een herseninfarct. Je merkt dat cholesterol een complexe materie is: het is essentieel voor de werking van het lichaam, maar een teveel kan leiden tot hartziektes, herseninfarcten en zelfs tot de dood. Het is dus zeer belangrijk om het cholesterol gehalte onder controle te houden.

Morgen : cholesterol verlagen met Groenten en Fruit.

Gezonde voeding in de geschiedenis

Al duizenden jaren is bekend dat voeding en gezondheid nauw met elkaar verbonden zijn. In het oude China werden volgens traditionele Chinese geneeskunde bepaalde voedingsmiddelen geadviseerd om de levenskracht van het lichaam te versterken. Ook de oude Indiërs, Egyptenaren, Grieken en Romeinen waren bekend met de geneeskrachtige eigenschappen van bepaalde voedingsmiddelen. De vader van de westerse geneeskunde, Hippocrates, vatte het 2500 jaren geleden al zo samen: 'Laat voeding uw medicijn zijn, en medicijn uw voeding', daarom is het van belang dat je de juiste voedingsmiddelen en voedingstoffen tot je neemt.

Hippocrates van Kos (Kos, ca. 460 v.Chr. – Larissa, 370 v.Chr.) was een Griekse arts. Zijn naam betekent paardentemmer. Hij wordt beschouwd als de grondlegger, de 'vader' van de geneeskunde omdat hij als eerste natuurlijke in plaats van bovennatuurlijke oorzaken voor ziekten zag. Hij was een van de eersten die op basis van lichamelijke symptomen een diagnose kon stellen en daarbij een bepaalde therapie voorschreef. Hij haalde dus de geneeskunde uit de taboesfeer van tovenarij en godsdienst.

Een van de grote verdiensten van Hippocrates is dat hij de medische wetenschap scheidde van het heersende natuurfilosofisch denken. Hij legde sterke nadruk op hygiëne, zowel voor arts als patiënt, op gezonde eet- en drinkgewoonten, het belang van frisse lucht en een natuurlijk verloop van processen in het lichaam.

Hij was ervan overtuigd dat gezondheid bij de mens afhing van de balans tussen lichaamssappen; onbalans zou ziekte veroorzaken. Dit wordt de leer derhumores genoemd. Het menselijk lichaam zou bestaan uit vier soorten lichaamssappen: slijm, bloed, gele gal en zwarte gal (χóλоς). De fysieke en mentale toestand (het temperament) en ziekteverschijnselen werden verklaard uit het bestaande gehalte aan de verschillende sappen. Een teveel aan slijm (flegma) zou een flegmatisch of kalm temperament tot gevolg hebben; een teveel aan bloed een sanguïnisch of optimistisch, gepassioneerd temperament; een teveel aan gele gal een cholerisch of prikkelbaar, opvliegend temperament; en een teveel aan zwarte gal een melancholisch, depressief temperament. Een onbalans zou behandeld moeten worden met een dieet.

Nep Acai

Acai is in Amerika in enorme rage, met name nadat het in de Oprah Winfrey show geweest is. (zie evt, engelstalig http://www.oprah.com/article/omagazine/200802_omag_katz_juices)

Helaas blijkt dat er nu produkten verkocht worden waar geen of nauwelijks Acai in zit.

Pas dus op wat u koopt.

Een uitgebalanceerde voeding

Experts zijn het eens: één van de belangrijkste manieren om te proberen onze gezondheid te behouden, de levenskwaliteit en levensverwachting te verbeteren, is het hebben van een gezond en uitgebalanceerd voedingspatroon, gecombineerd met een actieve, gezonde levenswijze.
Een uitgebalanceerd voedingspatroon is gebaseerd op groenten, fruit en koolhydraatrijke voedingsmiddelen (bij voorkeur volle granen), met kleinere hoeveelheden mager vlees, vis, noten en zuivelproducten. Voedingsmiddelen met een hoog gehalte aan vetten en suikers zouden maar een klein deel van een gezond voedingspatroon mogen uitmaken.

Een toenemend aantal onderzoeksrapporten toont het belang van een uitgebalanceerde voeding en levenswijze voor een goede gezondheid aan.
Bijna iedere dag benadrukt een nieuw onderzoek of nieuwsbericht de voordelen van een goede voedingskeuze, in het bijzonder de voordelen van het eten van meer groenten en fruit.

Groenten en fruit bieden een ongeëvenaard scala aan voedingsstoffen, dat wil zeggen essentiële microvoedingsstoffen met antioxidanten, vitaminen, mineralen en fytonutriënten, voeding in een vorm die niet kan worden nagemaakt. De duizenden voedingsstoffen zoals aanwezig in groenten en fruit werken samen, dus in synergie, zoals de wetenschap nu pas begint te ontdekken.

De boodschap is duidelijk: we hebben iedere dag meer volwaardige voeding met groenten en fruit nodig in ons voedingspatroon. Dit is iets waar we onze gezondheid mee kunnen verbeteren en waar iedereen het mee eens is.

Chayotes

Ze zijn zo groot als een forse peer en komen oorspronkelijk uit Mexico, het rijk van de Azteken en de Maya's. Daar worden ze al zo lang gekweekt dat er geen wilde verwanten meer van bekend zijn.

Chayotes zijn lid van de Cucurbitaceae, de familie van de komkommer, de pompoen en de courgette, en zo smaken ze ook wel een beetje. Het unieke van de chayote binnen deze familie is dat de vrucht slechts één grote, platte pit bevat. Chayote is dus een Azteeks woord, maar de plant werd door de Spanjaarden over de wereld verspreid en draagt nu een hele reeks vreemde benamingen zoals chowchow, chocho, xuxu, christophine, talloteof mirliton.

In het Surinaams Nederlands sprak men van kajot, maar dat doet nogal denken aan de beweging van kardinaal Cardijn, vandaar dat ik hier de Mexicaanse term bezig. Voor de wetenschap heet een chayote Sechium edule.

Het is een doorlevende klimplant, die wel tien meter lang wordt. Alle delen van de chayote blijken eetbaar, ook de pit. De jonge scheuten worden als sla genuttigd, bladeren en stengels worden gebruikt als veevoeder, en de knollen die aan de wortels groeien, zijn een goede bron van zetmeel. Zo'n knol kan wel twintig kilo wegen. De vruchten worden vooral groen geplukt, zoals bij courgettes. Rijp zijn ze geel tot oranje. Eén plant kan tweehonderd vruchten dragen.

De chayote heeft veel water nodig, maar groeit in bijna alle klimaten. Iemand zou het hier eens moeten proberen... Spijtig dat de vruchten nog zo onrijp zijn wanneer ze hier in de winkel liggen, anders zou ik zelf nog weleens een pit in een bloempot durven te proppen. Het zou, wie weet, een alternatief gewas in de tuinbouw onder glas kunnen worden? In Mexico kiemt de plant zo makkelijk dat er soms al nieuwe plantjes uit de vrucht te voorschijn komen nog voor de chayote op de grond gevallen is.

Dieetvoedsel

Chayote is een ideale groente voor ons, overvoede westerlingen. Traditioneel wordt het blad gebruikt in de behandeling tegen hoge bloeddruk en aderverkalking, en voorts bevat de plant geen vet en minder eiwitten, vezels en vitamines dan de meeste andere planten (tenzij je de pit opeet). Een maagvuller, dus. Ideaal voor een light lunch of dineetje. Ik kocht twee chayotes en legde die eerst nog enkele dagen in de ijskast. Ze zijn blijkbaar zeer goed houdbaar, sommige bronnen spreken van maanden. Er verschenen enkel wat vlekjes op de huid, verder bleven de vruchten hard en stevig.

In twee snijden ging vlot, net zoals een peer, en binnen zie je dan het witte vruchtvlees en de bleke pit. Rauw smaakt het een heel klein beetje naar raap, dan een vleugje metallieke groenheid, maar het is echt wel een bijzonder neutrale groente. Het sap plakt lichtjes en doet wat met de handen. Ik heb ze niet geschild, maar veel liefhebbers doen dat wel. Men zegt dat bij rijpere chayotes de schil taai wordt, en dan is schillen echt wel nodig, maar dat kan even goed na het koken.

Weet u wat u eens moet proberen? Snij de chayote zoals u een peer zou snijden, besprenkel ze met olie, doe er wat zout en peper over en meng met een dun gesneden ajuin. In de oven ermee en zo lang laten garen tot de rest van het eten klaar is.Uithollen en opvullen (met vis) is ook een optie. Dit is een groente die overal bij past. Smakelijk.

Olie uit algen even gezond als visolie

Olie uit algen is net zo gezond als visolie. Dat blijkt uit labexperimenten en dierproeven uitgevoerd door de Wageningse promovendus Vincent van Beelen en gepubliceerd in het vakblad Food & Chemical Toxicology. Het voordeel van algenolie boven visolie is dat algenolie niet bijdraagt aan overbevissing en geen risico geeft op verontreiniging met bijvoorbeeld zware metalen. Bovendien is de olie geschikt voor vegetariërs.

Omega-3-vetzuren verminderen waarschijnlijk de kans op darmkanker en hart- en vaatziekten en zouden de hersenfuncties stimuleren. Ze zitten niet alleen in (vette) vis, maar ook in microalgen die te kweken zijn in bioreactoren. Algenolie is al op de markt, maar het was tot op heden onduidelijk of deze olie even effectief was als olie uit vis.

Van Beelen onderzocht daarom het effect van algenolie op menselijke darmkankercellen in laboratoriumproeven. In lagere concentraties bleek algenolie net zo goed als visolie in staat de ontwikkeling van de kankercellen te remmen. In hoge concentraties was de algenolie voor kankercellen net zo giftig als reguliere visolie.

Eerder dit jaar publiceerde de promovendus in FEBS Letters het werkingsmechanisme van omega-3-vetzuren bij de bescherming tegen kanker.Algenolie is duurder dan visolie. Ingrediëntenfabrikanten als BASF experimenteren onder meer met snel groeiende genetisch gemodificeerde bacteriën die grote hoeveelheden van de gewenste vetzuren kunnen produceren. Hiermee is de kostprijs van algenolie te verlagen.

Bron: VMT Nieuwsbrief, 15-01-2007
__________________